Beste klimaatgrootouder,

 

Aan de kop van de klimaatbetoging van vorige zondag reed een tractor. We gaan er vanuit dat de Klimaatcoalitie die de betoging organiseerde, met die tractor een duidelijk verband wou leggen met een van de centrale eisen van de betoging: het recht op gezond voedsel. Dat is niet toevallig: overal ter wereld staan de voedselvoorziening en de biodiversiteit zwaar onder druk. Door de klimaatverandering verdwijnt vruchtbare landbouwgrond aan een recordtempo en extreme weersomstandigheden maken de landbouw elke dag risicovoller. Landbouwers in Noord en Zuid zijn directe klimaatslachtoffers. Velen onder hen dreigen hun activiteiten te moeten staken en maken zo ongewild de weg vrij voor grootschalige commerciële landbouw waarvan we vanuit natuur- en milieustandpunt weinig goeds kunnen verwachten.

Anderzijds mag de aandacht voor het lot van de landbouwers voor velen een verrassing lijken. Landbouwers en klimaat- en milieuactivisten leefden in de voorbije jaren immers dikwijls op gespannen voet met elkaar. Vandaag is er echter een groeiend besef dat beide groepen elkaar nodig hebben om hun doelstellingen te behalen en – vooral – om de klimaatcrisis effectief te bestrijden; hun goede samenwerking wordt met de dag crucialer voor het algemeen welzijn.

Met intentieverklaringen schieten we echter niet veel op. Het is zaak om beleidsmatig goede compromissen uit te tekenen, maar dat gaat pas lukken als we goede praktijkvoorbeelden kunnen opschalen. Die waren lang zeldzaam maar we kunnen ze nu in toenemende mate vinden. Zo kregen de GvK-trappers voor het klimaat die vorige week door Vlaanderen en een stukje Wallonië fietsten, een inzicht in de samenwerking tussen de beheerders van De Zegge, een natuurreservaat in Geel, en de aangrenzende boerenbedrijven. Na een langdurig proces is er wederzijds vertrouwen en begrip voor elkaars noden en belangen gegroeid. Beide partijen zijn het niet altijd eens met elkaar, maar er is wederzijdse verstandhouding en er worden zelfs win-win acties gevonden en uitgevoerd. Het is cruciaal dat daarbij de focus ligt op de productie van gezond voedsel voor de eigen bevolking en dat grote delen van de op export georiënteerde landbouw die vele boeren versmacht, stelselmatig worden afgebouwd.

Via het project ‘Boer zoekt natuur, natuur zoekt boer’ gaat ook Natuurpunt op zoek naar voorbeelden van hoe landbouw en natuur in harmonie kunnen samengaan. Natuurbeschermers en boeren zijn de belangrijkste spelers op het platteland en moeten de krachten bundelen om onze open ruimte te beschermen. Een mooi voorbeeld van samenwerking vinden we in Moerbeke, waar natuur en landbouw hand in hand gaan en elkaar versterken dankzij de inzet van een boerin die tegelijk ontvanger-griffier is … het is zeer de moeite haar getuigenis te bekijken, dan weet je ook ineens wat een ontvanger-griffier allemaal doet!

 

In deze nieuwsbrief krijg je verder info over de volgende onderwerpen (klik op de titel als je rechtstreeks naar een bepaald onderwerp wil gaan):

·      Webinars en evenementen

·      Klimaatbetoging maant politici en bedrijven aan tot actie

·      Dertig GvK’ers ronden actie ‘Trappen voor het klimaat’ succesvol af

·      Open brief aan onze minister van Financiën

·      Het is crisis maar 2 op 3 gezinnen gooien wekelijks voedsel weg

·      Hout als duurzaam alternatief voor fossiele brandstoffen: kan het dan toch?

·      De negen planetaire grenzen… in een notedop

·      Investeringen in het spoor zijn een hefboom voor de hele Belgische economie

·      We zitten allemaal in dezelfde storm, maar zeker niet in hetzelfde schuitje

 

Webinars en evenementen

 

·      ‘Het recht als wapen in de klimaatstrijd’ is de titel van een studiedag die zal plaatsvinden op 28 oktober vanaf 9.00 u. in de Pianofabriek in Brussel. Meer info en inschrijven.

·        Op 5 november om 12.30 u. organiseert GvK Antwerpen de filmvoorstelling met nabespreking van ‘Thank you for the rain’, een film over de veerkracht van een eenvoudige Keniaanse boer die vecht tegen de gevolgen van de klimaatverandering. Meer info en inschrijven.

·        Op 17 november om 9.00 u. organiseren Reset Vlaanderen en Denktank Minerva in Brussel een herfstschool rond het thema: Sociaal milieubeleid in de praktijk: hoe het begrip ‘rechtvaardige transitie’ in de praktijk omzetten?

·         Eveneens op 17 november om 18.00 u. organiseert het Centrum voor Duurzame Ontwikkeling van de UGent in samenwerking met Dominicus Gent het symposium: Transitie naar een duurzame wereld: een rol voor ecologische spiritualiteit? Karen Armstrong, Tine Hens en Hendrik Vos hebben hun medewerking al toegezegd. Meer info.

·        Op 19 november om 12.30 u. organiseert GvK Antwerpen een voorstelling met nabespreking van de film The Great Green Wall. De film vertelt het verhaal van de reis van een Malinese zangeres door Afrika, waarbij ze de effecten van de klimaatcrisis aan het licht brengt. Meer info en inschrijven.

·        Op 25 november vindt een studie- en netwerkdag over ‘Rechtvaardige fiscaliteit’ plaats. Hoe kunnen we via rechtvaardige fiscaliteit meer impact hebben op (onder meer) de klimaattransitie? Meer info en inschrijven.

·        Eveneens op 25 november om 15.00 u. organiseert Bond Beter Leefmilieu in samenwerking met Reset.Vlaanderen in het kader van de Connect2change cyclus een online sessie over ‘De woonmarkt van de toekomst: een betaalbare en energie-efficiënte woning voor iedere Vlaming’. Meer info en inschrijven.

·        Op 28 november om 11.00 u. komt Marc Suykens aan het woord in een GvK-webinar; hij zal ideeën en inspiratie aanreiken voor het gemeentelijk klimaatbeleid. Marc was jarenlang de dynamische directeur van de Vereniging voor Vlaamse Steden en Gemeenten en is ook GvK-ambassadeur.

In onze agenda vind je een overzicht van al onze vorige webinars met een link om ze te (her)bekijken. Alle vorige webinars die GvK heeft georganiseerd, kan je bekijken op ons youtube-kanaal. Dat geldt ook voor het recent webinar van Stefan Goemare over ondersteuning van mensen met energiearmoede dat je hier kan herbekijken.

 

Klimaatacties


Klimaatbetoging maant politici en bedrijven aan tot actie

In aanloop naar de klimaatconferentie die op 6 november in Egypte van start gaat, organiseerde de Klimaatcoalitie vorige zondag een grote klimaatbetoging die 25.000 tot 30.000 betogers op de been bracht, onder hen erg veel jongeren. De betogers eisten vooral concrete actie. Met hun eisen richtten ze zich tot de internationale gemeenschap maar ook tot onze federale en regionale overheden. Alle zijn ze in hetzelfde bedje ziek: goed in het formuleren van beloften, maar weinig slagkracht als het op actie aankomt. De Grootouders namen actief deel aan de betoging met een grote delegatie, die zich onder meer door de vocale steun van het Cassandra-koor duidelijk liet horen.

 

Dertig GvK’ers ronden actie ‘Trappen voor het klimaat’ succesvol af

In zes dagen fietsten een dertigtal grootouders van west naar oost door Vlaanderen om vervolgens via Waals-Brabant in Brussel aan te komen bij de start van de klimaatbetoging. De fietsers werkten in die periode een goed gevuld programma af. Elke dag zaten ze een vijftal uren op de fiets, maar daarnaast hadden ze erg boeiende en inspirerende ontmoetingen. Zo kregen ze enthousiast applaus van lagereschoolkinderen, en gingen ze in discussie met scholieren en hogeschoolstudenten. Op enkele plekken lichtten lokale schepenen het gemeentelijk klimaatbeleid toe en hadden ze contact met lokale actievoerders. En verder waren er gesprekken met vertegenwoordigers van MIA (Mensen in Armoede) en slachtoffers van de waterbom in juli 2021. De laatste avond waren de klimaatfietsers uitgenodigd op een avondmaal georganiseerd door onze Franstalige zusterorganisatie waar onder meer de federale Minister Zakia Khattabi (Minister van Klimaat, Leefmilieu, Duurzame Ontwikkeling en Green Deal) het woord nam.

 

Open brief aan onze minister van Financiën

FairFin schreef een open brief aan Vincent Van Peteghem, minister van Financiën. Ook de Grootouders hebben de brief ondertekend. We roepen de minister op om tijdens de COP 27 in November te ijveren voor meer regulering van de financiële sector. Vorig jaar beslisten de grote banken zelf over hun klimaatdoelstellingen en verbintenissen. Helaas betekent dit dat er vanuit de financiële sector geld blijft stromen naar fossiele energie. Zonder regulering wordt het onmogelijk om de klimaatdoelstellingen te halen en blijven we hangen in een energiecrisis.

Verder ondertekenden Fairfin en GvK een manifest dat onderdeel uitmaakt van een internationale campagne om druk te zetten op overheden tijdens de klimaattop: ook daarin wordt meer regulering van de financiële sector gevraagd. 

 

Interessant klimaatnieuws

 

Het is crisis maar 2 op 3 gezinnen gooien wekelijks voedsel weg

Het zijn onzekere tijden en dat weerspiegelt zich ook in het bestedingsgedrag van de gezinnen: 20% van de gezinnen geeft aan bewust goedkoper of minder te winkelen; bij mensen die moeilijk rondkomen, ligt dat cijfer op 53%. Uit het onderzoek blijkt dat vooral brood, groenten en fruit vaak in de vuilnisbak belanden. Vooral impulsaankopers (79%), die niet werken met een boodschappenlijstje, kieperen op het einde van de week voedsel in de vuilniqbak.

 

Hout als duurzaam alternatief voor fossiele brandstoffen: kan het dan toch?

De energiecrisis heeft nog eens pijnlijk duidelijk gemaakt hoe afhankelijk we nog zijn van fossiele brandstoffen die dan ook nog eens uit het buitenland moeten aangevoerd worden: als we 100 € uitgeven aan fossiele brandstoffen, gaat daarvan 58 € naar het buitenland. Door snelgroeiende bomen, zoals wilg en populier, dicht bij elkaar te planten en om de paar jaar te oogsten, kunnen we veel hout produceren dat we voor veel dingen kunnen gebruiken: als bouwmateriaal, voor warmteproductie, voor compostering, …

Vlaamse universiteiten hebben nieuwe technologieën ontwikkeld die dit hout nu ook in brandstof kunnen omzetten voor wagens. Maar deze technologieën staan nog niet op punt en de brandstof die uiteindelijk geproduceerd zal worden lijkt vooral bestemd voor voertuigen zoals vliegtuigen en schepen die niet meteen elektrisch zullen aangedreven worden. In die zin gaat het om een kleine deeloplossing die pas binnen een breed transitieproces tot zijn recht kan komen.

Investeren in houtproductie is verder niet evident in Vlaanderen waar er nog amper land is dat niet in gebruik is. Niettemin zijn er mogelijkheden, bijvoorbeeld via de 5% grond die landbouwers dankzij het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid natuurvriendelijk kunnen of moeten inrichten.

 

De negen planetaire grenzen… in een notedop

Het begrip planetary boundaries (planetaire grenzen) verwijst naar de milieugrenzen waarbinnen de mensheid moet blijven om een duurzaam voortbestaan mogelijk te houden. Het concept werd meer dan twaalf jaar geleden uitgewerkt door wetenschappers en is sindsdien een wereldwijd erkend instrument. Overschrijden we die 9 planetaire grenzen, dan kunnen er mechanismen optreden die zichzelf versterken en zo het klimaat op hol kunnen doen slaan. In dit artikel wordt dit mechanisme bondig maar duidelijk omschreven.

Het naleven van de afspraken van de klimaatconferentie van Parijs, en dan vooral de opwarming onder de 1,5°C houden, is cruciaal om het niet zover te laten komen. Maar met wat nu op tafel ligt, steven we af op een opwarming met 2,5°C; dat kunnen we lezen in een recent VN-rapport. Een ander rapport voegde daaraan toe dat de methaanconcentratie in de atmosfeer nog nooit zo snel is gestegen als vorig jaar.

 

Investeringen in het spoor zijn een hefboom voor de hele Belgische economie

Onze federale regering heeft ambitieuze plannen voor de opwaardering van het spoor. Dat blijkt uit de goedkeuring van ‘Spoorvisie 2040’ en de voorliggende nieuwe beheersovereenkomsten met de spoorgwegmaatschappij NBMS en de spoornetbeheerder Infrabel. Er is hoop dat de negatieve tendens na jaren van afbouw en verwaarlozing van trein en treinreiziger eindelijk wordt omgebogen. Maar voor de realisatie van deze ambitieuze plannen is er boter bij de vis nodig, zo’n 3,4 miljard Euro voor de komende tien jaar, terwijl hoge energiekosten en personeelsuitgaven op het budget wegen.

Afwachten hoe sterk de begroting de ambities van onze regering weerspiegelt. Misschien kan het gegeven dat investeringen in het spoor zich driemaal terugverdienen in de vorm van directe en indirecte werkgelegenheid de onderhandelaars over de streep trekken. En dan houden we nog geen rekening met de baten voor de volksgezondheid en de klimaattransitie.

 

Tenslotte

 

We zitten allemaal in dezelfde storm, maar zeker niet in hetzelfde schuitje

… een gevatte uitsprake van Greta Thunberg in een interview van David Van Reybrouck met de jonge klimaatactiviste dat is verschenen in een belangrijke Vlaamse krant. Greta Thunberg heeft een boek uitgegeven met daarin bijdragen van meer dan 100 auteurs. In het boek probeert ze een meer holistisch beeld te brengen van de klimaatnoodtoestand. Ze heeft daarbij ook oog voor klimaatrechtvaardigheid en hoe de klimaatcrisis de bewoners van deze planeet op erg verschillende wijzen treft.

 

Tot volgende week !

 

Grootouders voor het klimaat
Kerkstraat 58, 2640 Mortsel
Privacyverklaring

Pas je inschrijving aan/uitschrijven    |    Bekijk online